Ile jest pracowników służby zdrowia w Polsce?

Najkrócej: w 2024 r. w polskim systemie ochrony zdrowia z pacjentami pracowało bezpośrednio 480 954 pracowników służby zdrowia w Polsce. W tej liczbie mieści się 141 193 lekarzy, 36 965 lekarzy dentystów, 219 881 pielęgniarek, 28 828 położnych i 62 087 fizjoterapeutów [2][4].

Ile jest pracowników służby zdrowia w Polsce w 2024 r.?

Łącznie z pacjentami pracowało bezpośrednio 480 954 pracowników służby zdrowia w Polsce. Strukturę tej grupy tworzą lekarze 141 193, lekarze dentyści 36 965, pielęgniarki 219 881, położne 28 828 i fizjoterapeuci 62 087. Te wartości pochodzą z najnowszych zestawień GUS i zostały zsumowane na podstawie bieżących danych zawodowych [2][4].

Wskaźniki dostępności na 10 tys. mieszkańców wynoszą obecnie 37,7 lekarza, 58,7 pielęgniarki i 16,6 fizjoterapeuty, a w przypadku położnych 14,9 na 10 tys. kobiet. Podniesienie tych wskaźników w grupach lekarzy i pielęgniarek jest wyraźnie wskazywanym celem polityki zdrowotnej [2][4].

Czym różni się kategoria pracujących bezpośrednio z pacjentem od uprawnionych do wykonywania zawodu?

Pracujący bezpośrednio z pacjentem to osoby realnie zatrudnione w systemie, wykonujące świadczenia i mające kontakt z pacjentem. Z kolei uprawnieni do wykonywania zawodu posiadają prawo do pracy, ale nie muszą być aktywni zawodowo. Różnica ta tłumaczy, dlaczego liczba uprawnionych bywa wyższa od liczby faktycznie pracujących w placówkach [2][4].

W 2024 r. prawo wykonywania zawodu miało 166,5 tys. lekarzy, 46 tys. lekarzy dentystów, 323,6 tys. pielęgniarek oraz 42,9 tys. położnych. Mimo wysokiej liczby uprawnionych pielęgniarki pozostają najliczniejszą grupą także wśród osób pracujących bezpośrednio z pacjentem 219,9 tys. co potwierdzają bieżące rejestry i publikacje GUS [4][2].

Jaki jest szerszy kontekst zatrudnienia w opiece zdrowotnej i pomocy społecznej?

W całej kategorii gospodarki określanej jako opieka zdrowotna i pomoc społeczna pracuje łącznie 924 454 osób. W sektorze publicznym jest to 545 343 osób, a w sektorze prywatnym 379 111. Dane te pokazują pełny obraz zatrudnienia w działalnościach pokrewnych ochronie zdrowia, nie tylko wśród zawodów medycznych mających bezpośredni kontakt z pacjentem [1].

Zestawienie tych wielkości z liczbą pracujących bezpośrednio z pacjentem porządkuje różnicę między całym segmentem rynku pracy w opiece zdrowotnej i pomocy społecznej a stricte personelem medycznym udzielającym świadczeń [1][2][4].

Gdzie pracują pracownicy służby zdrowia?

Personel medyczny zasila podstawową opiekę zdrowotną, ambulatoryjną opiekę specjalistyczną i szpitale, a system uzupełniają również pielęgniarki, położne, fizjoterapeuci, farmaceuci i diagności laboratoryjni. Ten układ organizacyjny opisuje strukturę polskiego systemu opieki zdrowotnej i pozwala osadzić dane kadrowe w praktycznym otoczeniu świadczeń [6].

Kompendia statystyczne GUS zbierają w jednym miejscu przekrojowe informacje o zasobach i obciążeniach systemu, co ułatwia porównania między latami oraz monitorowanie dostępności kadr w poszczególnych ogniwach opieki [8].

Ile przypada lekarzy i pielęgniarek na 10 tys. mieszkańców?

Średnio w Polsce przypada 37,7 lekarza i 58,7 pielęgniarki na 10 tys. mieszkańców. Dla fizjoterapeutów wskaźnik to 16,6 na 10 tys. mieszkańców, a dla położnych 14,9 na 10 tys. kobiet. Te wielkości pokazują bieżącą dostępność personelu medycznego dla populacji [2].

Kierunek rozwoju systemu to zwiększenie wskaźników przede wszystkim w grupach lekarzy i pielęgniarek, ponieważ to one najbardziej determinują przepustowość udzielania świadczeń i czas oczekiwania na porady i zabiegi [2][4].

Dlaczego różnice regionalne są tak duże?

Rozmieszczenie kadr jest nierównomierne, a dodatkowym czynnikiem presji jest starzenie się personelu. Wskaźniki różnią się istotnie między województwami, co przekłada się na realną dostępność świadczeń w terenie [4][7].

Według jednego z opracowań najgorsza sytuacja dotyczy województwa wielkopolskiego 34,2 pielęgniarki i 16,2 lekarza na 10 tys. mieszkańców. Lepsze wyniki odnotowano w województwie zachodniopomorskim 28,2 lekarza na 10 tys. oraz w świętokrzyskim 61,7 pielęgniarki na 10 tys. mieszkańców. Różnice wynikają z odmiennej metodologii i okresów badania, co warto mieć na uwadze przy porównaniach z wartościami ogólnopolskimi [7][2].

Jak zmienia się liczba kadr medycznych?

W ostatnich latach rośnie liczba osób uprawnionych do wykonywania zawodów medycznych. Wpływa na to kształcenie, uznawanie kwalifikacji i rejestracja w bazach zawodowych. Jednocześnie ten wzrost nie zawsze przekłada się na adekwatny przyrost osób pracujących bezpośrednio z pacjentami, co widać w danych o zatrudnieniu w placówkach [5][4].

W 2022 r. liczba lekarzy wzrosła o 2,1 procent, co potwierdza trend powolnego zwiększania zasobów uprawnionych. Najliczniejszą specjalizacją pozostają choroby wewnętrzne 18,2 tys. co ma znaczenie dla profilu zabezpieczenia świadczeń internistycznych [5][2].

Czy Polska należy do krajów o najniższej liczbie pracowników ochrony zdrowia w UE?

Tak. Polska jest zaliczana do państw o jednych z najniższych wskaźników liczby pracowników ochrony zdrowia w Unii Europejskiej. Ten kontekst europejski wzmacnia potrzebę systemowych działań na rzecz zwiększania liczby etatów klinicznych i poprawy rozmieszczenia kadr [3].

Co jest najważniejsze dla planowania kadr w ochronie zdrowia?

Kluczowe wnioski są trzy. Po pierwsze, liczebność personelu pracującego bezpośrednio z pacjentem to 480 954, co wyznacza faktyczną zdolność systemu do udzielania świadczeń. Po drugie, pielęgniarki są najliczniejszą grupą, dlatego to ich liczba na 10 tys. mieszkańców oraz odnowa pokoleniowa mają szczególne znaczenie. Po trzecie, polityki powinny wzmacniać ścieżki dojścia z puli uprawnionych do faktycznego zatrudnienia przy łóżku pacjenta, tak aby wskaźniki 37,7 lekarza i 58,7 pielęgniarki na 10 tys. systematycznie rosły [2][4].